Vai trò của Berberin trong điều trị tiểu đường type 2

Đái tháo đường type 2 đang là gánh nặng bệnh tật cho toàn xã hội. Đã có rất nhiều loại thuốc ra đời nhằm kiểm soát đường huyết cũng như các biến chứng, tuy nhiên còn gặp nhiều hạn chế. Berberine ra đời, một liệu pháp cứu cánh trong điều trị tiểu đường type 2.

Nguyên nhân gia tăng tiểu đường type 2

  • Sự già hóa dân số toàn cầu
  • Giảm tập thể dục
  • Hút thuốc
  • Tăng mức cholesterol
  • Huyết áp cao
  • Tỷ lệ thừa cân béo phì

Phần lớn, sau khi thất bại bằng các biện pháp thay đổi lối sống, bệnh nhân sẽ được chỉ định sử dụng các thuốc đái tháo đường typ 2 để kiểm soát đường huyết như 

  • Metformin
  • Sulfonylurea
  • Thiazolidinedione 

Tuy nhiên, khi sử dụng các loại thuốc này kèm theo nó là một loạt những tác dụng phụ:

  • Buồn nôn
  • Nôn
  • Đau Đầu
  • Chóng mặt
  • Hoa mắt, mờ mắt
  • Ngứa, tê bì tay, chân
  • Trào ngược dạ dày

Berberine là gì?

Berberine là gì?
Berberine là gì?

Y học cổ truyền Trung Quốc có tiềm năng đóng góp những ứng cử viên mới cho sự phát triển của thuốc hạ đường huyết trong đó có Berberine.

Berberin là thành phần hoạt động chính của Rhizoma Coptidis có thể được điều chế từ thân rễ của một số loại thảo mộc bao gồm Hoàng Lê, Tiết Dê, Cam… Những loại cây này có chứa hàm lượng Berberin khá cao.

Tại Trung Quốc, berberin dùng để điều trị các bệnh nhiễm trùng đường tiêu hóa, chẳng hạn như tiêu chảy do vi khuẩn. Tác dụng chống lại đái tháo đường của berberin được ghi nhận vào năm 1988, trong quá trình điều trị nhiễm trùng đường tiêu hóa cho bệnh nhân đái tháo đường ở Trung Quốc.

Tác dụng chống đái tháo đường của Berberine

Berberin có tác dụng trên người bệnh đái tháo đường tuýp 2 lần đầu tiên được báo cáo vào năm 1986. Nhiều nghiên cứu đã chứng minh tác dụng của Berberin thông qua các thử nghiệm lâm sàng, tiền lâm sàng khác nhau.

Một nghiên cứu trên 116 người tiểu đường cho thấy: sử dụng 1 gram berberin mỗi ngày giúp giảm 20% lượng đường trong máu, từ 7 xuống 5.6 mmol/L (126 xuống 101 mg/dL). Tức người bệnh đang từ mức độ tiểu đường xuống mức tiền tiểu đường hoặc bình thường.

Nó cũng làm giảm 12% hemoglobin A1c (một dấu hiệu cho lượng đường trong máu dài hạn), và cũng cải thiện lipid máu như cholesterol và triglyceride.

Berberine kích hoạt AMPK

AMPK là một protein cảm biến liên quan đến quá trình tạo năng lượng. Vì vậy, AMPK là mục tiêu của các thuốc điều chỉnh quá trình chuyển hóa. Hoạt hóa AMPK trong cơ xương và mô mỡ dẫn đến tăng hấp thu glucose.

Ngoài ra, hoạt hóa AMPK ở gan dẫn đến tăng quá trình oxy hóa axit béo và đồng thời ức chế sản xuất glucose ở gan cũng như tạo lipid và tổng hợp cholesterol. Berberin:

  • Tăng tỷ lệ AMP/ ATP bằng cách ức chế sinh tổng hợp ATP trong ty thể. 
  • Ức chế tiêu thụ oxy và tăng cường đường phân, do đó làm tăng tỷ lệ AMP/ ATP.
  • Hoạt hóa AMPK có thể góp phần điều hòa chuyển hóa glucose và lipid thông qua ức chế ty thể. 

Berberine hấp thu glucose

Tác dụng của berberin đối với sự hấp thu glucose trong tế bào cơ xương và tế bào mỡ đã được chứng minh là không phụ thuộc vào insulin.

Các nghiên cứu cho rằng Berberin có thể khắc phục tình trạng kháng insulin bằng cách điều chỉnh các phân tử quan trọng trong con đường truyền tín hiệu insulin, dẫn đến tăng hấp thu glucose ở các tế bào kháng insulin. 

Berberin đối với quá trình tạo glucose ở gan

Gluconeogenesis trong gan đóng một vai trò quan trọng trong cơ chế bệnh sinh của bệnh tiểu đường loại 2. Đường huyết lúc đói được xác định bởi sự sản xuất glucose ở gan và sự lắng đọng glucose ở các mô ngoại vi. 

Ở trạng thái đề kháng insulin, tăng cường sản xuất glucose của gan góp phần làm tăng đường huyết cùng với giảm hấp thu glucose ở cơ xương và mô mỡ. Việc ức chế sản xuất glucose ở gan rất quan trọng để kiểm soát đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường

Berberine đối với sự hình thành mỡ

Nghiên cứu cho thấy berberin có thể đóng một vai trò quan trọng trong tác dụng ức chế sự hình thành mỡ. 

Trong các tế bào được xử lý bằng berberine, sự biểu hiện của một số gen sinh lipogenic bao gồm PPARg, C/EBPa, SREBP-1c, axit béo tổng hợp, ACC, ACS, lipoprotein lipase, aP2 và CD36 bị ngăn chặn. 

Berberine thực hiện một hoạt động chống adipogenic có liên quan đến việc điều chỉnh giảm C/EBPa và PPARg.

Vai trò của berberin trong điều trị các biến chứng tiểu đường

Vai trò của berberin trong điều trị các biến chứng tiểu đường
Vai trò của berberin trong điều trị các biến chứng tiểu đường

Bệnh tiểu đường loại 2 là một bệnh mãn tính được đặc trưng bởi nhiều rối loạn chuyển hóa. Bệnh có tuổi thọ ngắn hơn mười năm so với người bình thường. Tiểu đường thường kèm theo các  biến chứng bao gồm bệnh tim mạch, bệnh thận và bệnh võng mạc. Trong nhiều nghiên cứu, berberin thực sự cho thấy hiệu quả trong điều trị tiểu đường type 2.

Biến chứng tim mạch

Berberin có tác dụng hữu ích trong việc điều trị bệnh tiểu đường loại 2 và các biến chứng tim mạch. Điều trị bằng Berberine cải thiện chuyển hóa glucose và lipid  mắc bệnh tiểu đường loại 2 do chế độ ăn nhiều chất béo kết hợp với nhiều liều thấp streptozotocin.

Biến chứng thận

Berberin giúp:

  • Giảm bài tiết albumin trong nước tiểu 
  • Cải thiện những thay đổi bệnh lý ở người mắc bệnh tiểu đường.
  • Sử dụng Berberine sẽ cải thiện tỷ lệ giữa thận và trọng lượng cơ thể, giảm diện tích cầu thận, thể tích cầu thận, đường huyết lúc đói, nitơ urê máu (BUN), creatinin máu (Cr) và protein niệu trong 24 giờ.

Biến chứng thần kinh

Bệnh thần kinh do đái tháo đường là biến chứng phổ biến nhất. Có tới 50% bệnh nhân đái tháo đường týp 1 và type 2 bị bệnh lý này.

Các nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng berberin có thể cải thiện đáng kể tốc độ dẫn truyền thần kinh. Sử dụng berberine để điều trị bệnh thần kinh do tiểu đường ở chuột gây ra bởi STZ và ở bệnh nhân tiểu đường đã chứng minh rằng berberin có thể cải thiện đáng kể dây thần kinh trung gian, peroneal trong vận tốc dẫn truyền thần kinh. 

Trong năm 2010 và 2012, một nghiên cứu từ nhóm Lu đã báo cáo rằng berberin ức chế phản ứng viêm thần kinh thông qua kích hoạt AMPK trong BV-2 microglia và tế bào hình sao, điều này cho thấy tác dụng chống viêm thần kinh của berberine.

Phải khẳng rằng, Berberin thực sự mang lại hiệu quả cả trong các nghiên cứu và đời thực trong điều trị tiểu đường type 2.